Το τηλέφωνο χτύπησε ένα σαββατιάτικο πρωινό, δύο μήνες μετά την κηδεία του Μιρόσουαφ. Στην άλλη γραμμή ήταν ένας μηχανικός από ένα συνεργείο στο Μινσκ Μαζοβιέτσκι. Με ρώτησε τι να κάνει με το Fiat του συζύγου μου, το οποίο βρισκόταν εκεί από τον Σεπτέμβριο. Πίστεψα ότι πρόκειται για λάθος — το δικό μας αυτοκίνητο, μια Skoda, ήταν παρκαρισμένο κάτω από το μπλοκ μας στο Πουότσκ.
Ως λογίστρια, γνώριζα κάθε τραπεζικό λογαριασμό και κάθε έξοδο στα 36 χρόνια του γάμου μας. Όμως, ψάχνοντας στα έγγραφα του Μιρόσουαφ, βρήκα μια άδεια κυκλοφορίας για ένα Fiat 126p (το θρυλικό “Maluch”), κατασκευής του 1984, εγγεγραμμένο στο όνομά του εδώ και τέσσερα χρόνια. Τα χρήματα πρέπει να προέρχονταν από μικρές δουλειές που έκανε ως οδηγός, παίρνοντας μετρητά.
Ταξίδεψα 130 χιλιόμετρα μέχρι το συνεργείο. Εκεί αντίκρισα ένα πανέμορφο, κάτασπρο Maluch, με αστραφτερά χρώμια και μια μικρή φιγούρα του Αγίου Χριστοφόρου στο πίσω μέρος. Ο μηχανικός μού εξήγησε ότι ο Μιρόσουαφ ερχόταν κάθε Σάββατο —τη μέρα που εμένα μου έλεγε ότι πηγαίνει στο παζάρι αυτοκινήτων— και δούλευε πάνω του με τις ώρες. Ήταν το αυτοκίνητο του πατέρα του, που είχε πεθάνει το 1991, και ήθελε να το ανακατασκευάσει.
Όταν ρώτησα γιατί δεν μου το είχε πει, ο μηχανικός μού απάντησε: «Μου είπε ότι η γυναίκα του πίστευε πως αυτό είναι πέταμα χρημάτων και ότι ήταν καλύτερα να τα μαζέψουν για την ανακαίνιση του μπάνιου». Τότε με χτύπησε η αλήθεια. Είχα πει αυτή ακριβώς την κουβέντα, μια φορά, πριν από δεκαπέντε χρόνια. Εκείνος τη θυμόταν και για τέσσερα χρόνια αναπαλαίωνε κρυφά το αυτοκίνητο, μακριά από το σπίτι, για να μην ακούσει ξανά την ίδια επίκριση.
Επιστρέφοντας στο σπίτι, βρήκα πίσω από τα πουλόβερ του ένα σχολικό τετράδιο. Είχε καταγράψει με ακρίβεια κάθε ανταλλακτικό και κάθε έξοδο. Στην τελευταία σελίδα, τον Αύγουστο, είχε γράψει: «Σχεδόν έτοιμο. Την άνοιξη θα το δείξω στη Ζόσια».
Ζόσια. Έτσι με φώναζε όταν ήμασταν νέοι. Μετά έγινα «Ζοφία» ή απλά «εσύ». Αλλά στο τελευταίο του σημείωμα, ήμουν ξανά η Ζόσια του.
Το αυτοκίνητο θα μείνει στο συνεργείο μέχρι την άνοιξη. Δεν ξέρω τι θα το κάνω, δεν έχω καν γκαράζ. Ξέρω όμως ότι πρέπει να πάω να το πάρω. Γιατί ο Μιρόσουαφ ήθελε να μου το δείξει την άνοιξη. Κι αυτό είναι το ελάχιστο που μπορώ να κάνω πλέον γι’ αυτόν.
